|
Wytwarzanie miodów pitnych nie różni się znacznie od wytwarzania win i innych napojów w drodze fermentacji alkoholowej. Podobnie jak w pozostałych wypadkach wyróżniamy tu fazę przygotowania, fermentacji, i dojrzewania.
Dla przypomnienia, podaję gęstości brzeczki poszczególnych miodów wyrażone w stopniach ballinga i gramach cukru na litr:
• Półtorak: 1 część objętości miodu i 0,5 części objętości wody. Gęstość brzeczki 57-66 Blg. Zawartość cukru: 720-880 gram/litr.
• Dwójniak: 1 część objętości miodu i 1 części objętości wody. Gęstość brzeczki 45-53 Blg. Zawartość cukru: 540-660 gram/litr.
• Trójniak: 1 część objętości miodu i 2 części objętości wody. Gęstość brzeczki 32-37 Blg. Zawartość cukru: 360-430 gram/litr.
• Czwórniak: 1 część objętości miodu i 3 części objętości wody. Gęstość brzeczki 25-29 Blg. Zawartość cukru: 270-320 gram/litr.
1.) Przygotowanie i doprawienie brzeczki
Wyrób miodu pitnego należy zacząć od przygotowania brzeczki. Odpowiednią porcję miodu rozpuszczamy w letniej wodzie pitnej (pozbawionej obcych smaków i zapachów) i dodajemy kwasek cytrynowy. Jeśli dysponujemy miodem w postaci płynnej (patoka) – odmierzamy odpowiednią ilość odpowiednio wyskalowanym naczyniem. W przypadku miodu stałego (krupiec) – odpowiednią część ważymy (1 litr miodu waży około 1,40-1,45 kg).
Kwasek cytrynowy można zastąpić naturalną cytryną, wartości kwasku do dodania podawane u Cieślaka i pochodnych są jednak zawyżone i warto je zmniejszyć o 5-10 gram/10 litrów (więcej informacji w przepisach szczegółowych). Rozsądny dodatek kwasku cytrynowego powinien wynosić od 2-3 gram na litr brzeczki (zależnie od gęstości miodu).
Zawartość kwasów w niektórych miodach (T. Majewski, 1947):
| Gatunek |
Kraj |
Stopień kwasoty |
| Lipowy |
USA |
0,69 |
| Akacjowy |
Węgry |
0,78 |
| Lucernowy |
N.Zelandia |
1,20 |
| Rzepakowy |
Niemcy |
1,46 |
| Koniczynowy |
N.Zelandia |
1,70 |
| Koniczynowy |
Niemcy |
2,20 |
| Malinowy |
Polska |
2,60 |
| Wrzosowy |
Niemcy |
3,10 |
| Gryczany |
Polska |
4,30 |
| Spadziowy |
Niemcy |
4,50 |
* Stopień kwasoty: liczba np. 1,46 oznacza, iż 100 gramów danego miodu zawiera tyle kwasów, że aby je zobojętnić trzeba użyć 1,46 cm3 zasady.
Ogólnie można przyjąć iż kwasowość miodu zawiera się w granicach 0,1 do 0,35%.
Po rozpuszczeniu miodu i dodaniu kwasku możemy przystąpić do gotowania brzeczki (w przypadku miodów syconych). Brzeczkę wlewamy do odpowiednio większego garnka do 2/3 jego objętości i zaznaczamy poziom płynu (podczas gotowania duża jego część ulotni się).
Czas warzenia jest różnie podawany w literaturze, od kilku do nawet 8-10 godzin. W praktyce należy miód gotować co najmniej 1-2 godziny, do czasu wytwarzania się piany (szumowin), którą należy zbierać szumówką do osobnego naczynia. Długość gotowania będzie również miała wpływ na kolor produktu finalnego. Im dłużej gotujemy miód tym bardziej będzie miał intensywną ciemną barwę.
Jeśli przygotowujemy miód korzenny to po ustaniu szumowania dodajemy w woreczku odpowiednio odważone przyprawy i gotujemy jeszcze około 30 minut. Przy wytwarzaniu miodów syconych owocowych, sok dodaje się do już uważonej brzeczki. Po warzeniu i ostudzeniu brzeczki należy uzupełnić poziom wody do tego który zaznaczyliśmy na początku sycenia.
Jeśli wytwarzamy miód niesycony a chcemy zastosować przyprawy, to możemy je po prostu wygotować w wodzie bez dodatku miodu, a po jej ostudzeniu wymieszać ją z miodem. Miód rozpuszczamy w lekko ciepłej wodzie (o temperaturze około 30°C).
2.) Fermentacja brzeczki
Po uprzednim ostudzeniu brzeczki, w przypadku miodów syconych, należy dodać odpowiednią porcję pożywki, szczególnie przy miodach cięższych warto zwiększyć jej dawkę do około 1 grama / litr brzeczki.
Niezmiernie ważne jest również zastosowanie odpowiednich raz drożdży. W praktyce najlepiej sprawdzają się drożdże saccharomyces bayanus przeznaczone do rehydratacji (czyli rozpuszczenia w wodzie bez przygotowywania matki drożdżowej, np. Anka C, G-995, więcej informacji w dziale dla początkujących). Jeśli musimy skorzystać z klasyczny raz drożdży, wybierzmy te przeznaczone do wytwarzania win ciężkich (np. Tokay, Madera, Malaga, Sherry). Musimy jednak przygotować odpowiednio wcześniej silną i dużą matkę drożdżową z dużej ilości drożdży. Matkę dobrze jest przyzwyczajać do miodu (nie zwykłego cukru) zwiększając stopniowo dawkę miodu.
Dawki drożdży również należy zwiększyć (przy miodach gęstych nawet 1 g / litr s. bayanus). Dla pewności możemy również brzeczkę przed fermentacją dobrze napowietrzyć (używając do tego celu zwykłej pompki akwariowej z rurką i kamieniem, przez 10-15 minut).
Stosując zalecane zwiększone dawki pożywki, drożdży i napowietrzanie, powinniśmy być w stanie bez specjalnych niespodzianek przeprowadzić fermentację brzeczki o stężeniu cukru do 500 gram / litr. Większe stężenia cukru mogą wymagać dodawania miodu partiami, bądź bardzo długiej i ciężkiej do kontrolowania fermentacji.
Od tego momentu postępujemy jak z każdym innym nastawem. Więcej informacji w dziale dla początkujących.
3.) Dojrzewanie
Miody pitne dojrzewają dość długo, a cierpliwym wynagrodzą czekanie trunkiem dojrzałym, zharmonizowanym i kompleksowym. Miody bardzo długo wytrącają również osad, dlatego warto je trzymać dość długo w balonie a butelkować dopiero kiedy mają już być przeznaczone do spożycia.
Pewnym odstępstwem od długości dojrzewania miodów mogą być niesycone miody owocowe, szczególnie z takich owoców jak maliny czy porzeczki. Te dojrzewają znacznie szybciej i zachwycają za młodu swoją owocowością którą mogą zgubić z czasem na rzecz rozwiniętego bukietu. |