Każdy, kto choć raz szukał w sieci przepisu na wino z wiśni albo rady, co zrobić z nastawem, który „stanął”, prędzej czy później trafiał na adresy z końcówką content/view. To charakterystyczny ślad starszej wersji serwisu SWiMP, zbudowanej na systemie zarządzania treścią z rodziny Joomla, w którym każdy artykuł miał swój numer, a menu prowadziło przez kolejne działy: aktualności, artykuły, literaturę, statut. Dziś ten układ wygląda skromnie, ale przez lata był dla wielu domowych winiarzy pierwszym miejscem, w którym wiedza o fermentacji była zebrana w jednym miejscu, po polsku i bez sprzedażowego zadęcia.
Historia obecności Stowarzyszenia w internecie nie zaczyna się jednak od serwisu stowarzyszeniowego. Jej korzenie sięgają hobbystycznej strony „Domowy Wyrób Win – podręcznik domowego wyrobu win owocowych”. Był to prosty, ramkowy podręcznik oparty na dwóch klasycznych książkach – „Domowym wyrobie win” J. Cieślaka i „Winie domowego wyrobu” R. Pradla – uzupełniony o doświadczenia autora. Znajdowały się tam rozdziały o otrzymywaniu moszczu owocowego, przygotowaniu do fermentacji, samej fermentacji, zlewaniu młodego wina znad osadu i rozlewie, a także długa lista przepisów szczegółowych: od agrestu, aronii i berberysu, przez bez czarny, dziką różę, głóg i jarzębinę, aż po żurawinę, wina kwiatowe, wermut domowy i rozdział o „naprawdę dziwnych winach”.
Obok podręcznika wyrosło forum dyskusyjne domowych winiarzy. To tam rodziły się legendy, takie jak „Ryżowe wg Skrzycha” – wino ryżowe, które przez lata uchodziło za kultowy przepis społeczności. Podręcznik dawał podstawy, forum – żywą wymianę doświadczeń, a z czasem także ludzi, którzy chcieli spotykać się nie tylko przy klawiaturze. Naturalnym krokiem okazało się więc sformalizowanie tej wspólnoty w postaci stowarzyszenia i uruchomienie jego własnej witryny.
Nie podajemy tu dat założenia Stowarzyszenia ani kolejnych migracji serwisu, bo zachowane materiały nie pozwalają ich rzetelnie ustalić. Mówimy więc ogólnie o „starszej wersji serwisu” – takiej, jaka zapisała się w pamięci użytkowników i w zachowanych kopiach stron. Pewne jest jedno: w tej wersji witryna przestała być tylko podręcznikiem jednego autora, a stała się miejscem, gdzie publikowało wielu członków i sympatyków.
Od podręcznika do serwisu stowarzyszenia
Różnica między starym podręcznikiem a serwisem stowarzyszeniowym przypominała różnicę między książką a czasopismem. Podręcznik był zamknięty i uporządkowany: tabelka z proporcjami, krótki opis owocu, uwagi o fermentacji. Weźmy wiśnie – na 10 litrów wina o mocy około 10% podręcznik zalecał 6 kg owoców, 5 litrów wody, 1,3 kg cukru i 3 g pożywki, a dla wina deserowego 17–18% już 6,5 kg owoców, 3,5 litra wody, 2,8 kg cukru i 4 g pożywki. Takie dane się nie starzeją – owoc i drożdże działają dziś tak samo jak dekady temu.
Serwis Stowarzyszenia dokładał do tego warstwę bieżącą. Pojawiały się aktualności o zlotach, relacje z warsztatów, zapowiedzi konkursów, a przede wszystkim artykuły autorskie pisane przez praktyków. Każdy z nich miał swojego „gospodarza” – osobę, która w danej dziedzinie miała najwięcej do powiedzenia i chciała tą wiedzą dzielić się publicznie.
Winorośl oczami praktyka – filmy Macieja Łopacińskiego
Najbardziej rozpoznawalną serią w archiwum są materiały Macieja Łopacińskiego, piszącego jako maciek19660714. Jego teksty i filmy dotyczyły tego, co w polskim klimacie decyduje o udanym roczniku: ochrony winorośli przed chorobami grzybowymi i świadomego prowadzenia krzewów. W archiwum znajdziesz między innymi artykuł o mączniaku rzekomym w strategii poinfekcyjnej, w którym autor rozkłada infekcję pierwotną i wtórną na etapy – od zimujących oospor po sporangia – i tłumaczy, dlaczego moment oprysku przekłada się na parametry jagód przy zbiorze.
Równie cenny jest tekst o szkodliwości i zwalczaniu szarej pleśni, czyli Botrytis cinerea – choroby zdumiewająco złożonej, która w jednym roku wyrządza umiarkowane szkody, a w innym potrafi wywołać gwałtowną epidemię tuż przed winobraniem. Dla winiarzy pracujących z moszczem niezwykle praktyczny okazał się film instruktażowy o pomiarze kwasowości moszczu metodą miareczkowania, a dla właścicieli młodych winnic – materiał o cięciu trzylatków w systemie Royat. Te materiały mają jedną wspólną cechę: nie obiecują cudów, tylko uczą obserwacji krzewu i podejmowania decyzji na podstawie tego, co dzieje się w winnicy.
Cydry, piwa i karmel – receptury krzysztofa1970
Drugim filarem archiwum są teksty krzysztof1970, który pokazywał, że domowa fermentacja nie kończy się na winie gronowym. Jego „Cydr z soku kartonikowego” to przepis na 10 litrów musującego cydru z gotowego soku jabłkowego – prosty, możliwy do zrobienia praktycznie w każdej kuchni i idealny dla początkujących, którzy chcą najpierw zrozumieć fermentację, zanim zainwestują w prasę i własne jabłka. Kontynuacją jest „Cydr musujący dla zaawansowanych”, czyli pełny proces od własnego nastawu, przez fermentację, po rozlew do butelek i dojrzewanie.
W tym samym dziale znajdziesz receptury piwne. Bitter – lekkie, gorzkie piwo górnej fermentacji o brytyjskich korzeniach – startuje z ekstraktem 11,5°Blg, kończy na 1,5°Blg i ma około 40 IBU. Piwo a'la Grodzisz to z kolei lekki styl o ekstrakcie 8,2°Blg, nawiązujący do polskiej tradycji. Autor przypominał też o rozsądnym stosowaniu surowców niesłodowanych – w jego recepturach ich udział nie przekraczał 20% zasypu. Uzupełnieniem jest technologia otrzymywania płynnego karmelu, czyli sprawdzona metoda na „dosmaczanie” nalewek, piwa, win i miodów pitnych.
Nalewki i konkursy – teksty taty1959
Trzecim głosem archiwum jest tata1959, związany przede wszystkim z nalewkarstwem. Jego teksty krążą wokół nalewki jako „aqua vitae w najlepszym wydaniu” – trunku, w którym liczy się owoc, cierpliwość i umiar w słodzeniu. Pisał również o konkursach nalewek, w tym o VIII Ogólnopolskim Konkursie Nalewek Domowych rozegranym w Wysowej w 2017 roku, a dla piwowarów zostawił ciekawostkę: stout gryczany przygotowany na bazie brewkitu. Przypominamy przy tym rzecz oczywistą dla każdego, kto robi nalewki: bazą jest kupiony legalnie alkohol, bo domowa destylacja jest w Polsce zabroniona. Więcej o samym trunku przeczytasz w haśle Nalewka w Wikipedii.
Literatura i statut
Stary serwis miał też dział literatury – krótką, ale bardzo konkretną listę książek, które polecano początkującym i średniozaawansowanym. Znalazły się na niej pozycje W. Bosaka: „Produkcja win gronowych w małym gospodarstwie”, „Uprawa winorośli i winiarstwo w małym gospodarstwie na Podkarpaciu” oraz „Winorośl i wino w małym gospodarstwie w Małopolsce”, a także „Uprawa winorośli” R. Myśliwca i popularne „Wino dla bystrzaków” autorstwa McCarthy'ego i Ewing-Mulligan. Archiwum odnotowywało również numery pisma „Winiarz Polski” z lat 2007–2009 – dziś trudno dostępne, a wciąż ciekawe jako zapis tego, jak rodziło się polskie winiarstwo amatorskie.
Osobne miejsce zajmował statut, w wersji tekstu jednolitego przyjętego po Walnym Zebraniu Członków 17 czerwca 2017 roku. Określa on Stowarzyszenie jako dobrowolne, samorządne zrzeszenie wytwórców i miłośników wina, miodu, nalewek i piwa, z siedzibą w Kujakowicach Dolnych, którego celem jest propagowanie i upowszechnianie winiarstwa, miodosytnictwa, nalewkarstwa i piwowarstwa. Szersze omówienie statutu, celów i środków działania znajdziesz na stronie o Stowarzyszeniu Winiarzy i Miodosytników Polskich.
